Түркияда мектептерге жасалған бірнеше шабуылдан кейін билік интернеттегі контентті бақылауды күшейтті. Елде жүргізілген ауқымды кибероперация барысында құқық қорғау органдары агрессивті, арандатушылық және зорлық-зомбылыққа қатысты контент жариялады деген күдікпен 3 810 адамды ұстады. Бұл туралы TRT Haber Түркия Ішкі істер министрлігіне сілтеме жасап хабарлады.

(Сурет:https://www.trthaber.com)

Цифрлық кеңістіктегі тексерулер Шанлыурфа мен Кахраманмараш провинцияларында 14–15 сәуірде болған оқиғалардан кейін, сондай-ақ 2026 жылғы 22 қыркүйекте Манисада тіркелген оқиғадан соң күшейтілген.

Түркия ІІМ мәліметінше, ұсталғандардың 304-і қамауға алынған, тағы 1 163 адамға сот бақылауы белгіленген. 2 336 адам түсініктеме бергеннен кейін босатылған. Ал ақпарат жарияланған сәтте тағы жеті адам қамауда болған.

Құқық қорғау органдары сондай-ақ 1 786 аккаунттың әкімшілері мен пайдаланушыларын анықтаған. Ведомствоның бағалауынша, олардың 1 138-і агрессивті контент, 571-і арандатушылық сипаттағы жарияланымдар, ал 39 аккаунт экстремистік және нәсілшіл сипаттағы материалдар таратқан.

Бұдан бөлек, тағы 38 аккаунт балаларды зорлық-зомбылыққа итермелеуі мүмкін деп танылған ойын материалдарын таратуға байланысты болған.

Жүздеген Telegram-арна бұғатталды

Құқық қорғау органдары операция барысында Telegram мессенджеріне де ерекше назар аударған.

Операция аясында Түркия билігі C31K тобына және мектептерге жасалған шабуылдар туралы жарияланымдарға қатысы бар деп танылған 448 арнаға қолжетімділікті шектеді.

Сонымен қатар контентті бұғаттау немесе жою жөніндегі шаралар жалпы саны 12 141 интернет-мекенжайды қамтыды.

Олардың қатарында агрессивті және арандатушылық сипаттағы материалдар орналастырылған 9,3 мыңнан астам URL, сондай-ақ цифрлық ойындар мен оларды жарнамалауға қатысты сілтемелер бар.

Түркия ІІМ мұндай контентті анықтау жұмыстары жалғасып жатқанын хабарлады.

Бұл ретте адамның ұсталғаны немесе тексерілгені оның кінәсі дәлелденді дегенді білдірмейді. Нақты құқықтық баға тергеу нәтижелері мен сот шешіміне байланысты беріледі.

Киберқауіпсіздік неге цифрландырудың бір бөлігіне айналып келеді?

Түркиядағы жағдай қауіпсіздік мәселелерінің цифрлық ортаға қаншалықты ауысқанын көрсетеді. Дегенмен қауіпті немесе заңсыз контентпен күрес — цифрлық қауіпсіздіктің кең ауқымды бағыттарының бірі ғана және оны классикалық киберқауіпсіздікпен теңестіруге болмайды.

Классикалық киберқауіпсіздік ақпараттық жүйелерді, деректерді және аса маңызды инфрақұрылымды қорғауды қамтиды.

Цифрлық инфрақұрылымы дамыған көптеген елде киберқауіпсіздік цифрлық саясаттың міндетті бөлігі ретінде қарастырылады. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (OECD) тұрақты цифрландыруды киберқауіптерді басқару, аса маңызды жүйелерді қорғау, цифрлық сервистердің қауіпсіздігі және пайдаланушылардың сенімін қамтамасыз етумен тікелей байланыстырады.

Мемлекеттік қызметтер, қаржылық операциялар, білім беру, коммуникациялар мен бизнес онлайн форматқа неғұрлым көп көшкен сайын қауіп-қатерлер ауқымы да кеңейе түседі. Оның ішінде кибершабуылдар, дербес деректердің таралып кетуі, алаяқтық және цифрлық платформаларды құқыққа қайшы контент тарату үшін пайдалану сияқты қауіптер бар.

Бұл Қазақстан үшін нені білдіреді?

Қазақстан үшін де бұл тақырып цифрландыру үдерісінің жеделдеуі аясында барған сайын өзекті болып отыр.

Елімізде 2023–2029 жылдарға арналған цифрлық трансформация, ақпараттық технологиялар саласын және киберқауіпсіздікті дамыту тұжырымдамасы жүзеге асырылып жатыр. Құжатта киберқауіпсіздікті күшейтуге, оның ішінде ақпараттық жүйелерді қорғауға, реттеуді жетілдіруге және мамандардың құзыретін арттыруға бағытталған жеке бағыт қарастырылған.

2026 жылы бұл саладағы талаптар одан әрі күшейтілді. 12 шілдеден бастап Цифрлық кодекс пен «Киберқауіпсіздік туралы» заң күшіне енді. Билік сондай-ақ ақпараттық қауіпсіздік талаптарын формалды түрде сақтаудан мемлекеттік органдар мен негізгі салалардың нақты киберорнықтылығын арттыруға көшу туралы мәлімдеді.

Бұл тұрғыда Түркия тәжірибесі Қазақстан үшін интернеттегі контентті бақылаудың дайын үлгісі ретінде емес, цифрлық ортаның қаншалықты жылдам жеке қауіп-қатер кеңістігіне айналып келе жатқанының мысалы ретінде қызықты.

Цифрландыру одан әрі дамыған сайын деректерді, ақпараттық жүйелерді және пайдаланушыларды қорғау жаңа технологияларды енгізу жылдамдығы сияқты маңызды бағытқа айнала береді.

 

Mezgil.kz