Астана, 2026 жылғы 28 қыркүйек. Орталық Азия бизнес қауымдастықтарының, IT компанияларының, кәсіпкерлік және сарапшылық қауымдастықтардың және мемлекеттік сектордың өкілдері Астанада «Орталық Азия елдерін цифрлық күн тәртібіне интеграциялау» атты аймақтық дөңгелек үстел басында бас қосты. Кездесудің негізгі тақырыбы аймақтағы бес түрлі цифрлық нарықтан өзара әрекеттесетін цифрлық кеңістікке көшу болды.

(Сурет:https://todayinfo.kz)

Дөңгелек үстел B5+1 III цикл ынтымақтастығының бөлігі ретінде өтті және бизнес қауымдастығы 2027 жылға арналған аймақтық бизнес күн тәртібіне енгізуді ұсынатын нақты бастамаларды талқылауға арналған алаң ретінде қызмет етеді. Талқылаудың негізгі тақырыптары - IT компанияларының жұмысын айтарлықтай жеңілдету және олардың аймақ нарықтарына қол жеткізуін кеңейту үшін не істеу керек.

Орталық Азияның цифрлық интеграциясына арналған алты бизнес ұсынысы

Жыл бойы IT және жасанды интеллект аймақтық жұмыс тобы кәсіпкерлермен, салалық қауымдастықтармен және сарапшылармен ұлттық және аймақтық консультациялар өткізді. Алдыңғы циклде консультация процесіне Орталық Азия мен Америка Құрама Штаттарының 60-тан астам кәсіпорындары мен ұйымдарын, соның ішінде Meta, Mastercard, Google және басқаларын білдіретін бизнес қауымдастықтары қатысты.

Бастаманың экономикалық логикасы - халықаралық технологиялық индустрияның Орталық Азияға деген көзқарасын біртіндеп өзгерту: бес бөлек нарық емес, 80 миллионнан астам халқы бар өзара байланысты цифрлық аймақ.

Бірдей заңдар емес, үйлесімді цифрлық жүйелер

Дөңгелек үстелдің негізгі құжаттарының бірі сарапшылар дайындаған Орталық Азия мемлекеттері арасындағы цифрлық саясат және жасанды интеллектті басқару саласындағы ынтымақтастық туралы келісімнің жобасы болды. Оның негізгі ерекшелігі - елдер бірдей цифрлық заңдарды қабылдауға немесе ұлттан тыс реттеуші орган құруға міндетті емес.

Икемді модель ұсынылады: әрбір ел өзінің ұлттық заңнамасын және цифрлық егемендігін сақтайды, бірақ мемлекеттер біртіндеп өздерінің құқықтық режимдері мен цифрлық жүйелерінің үйлесімділігін қамтамасыз етеді. Іс жүзінде бұл электрондық құжат айналымы мен цифрлық сәйкестендіруге, жеке деректерді қорғауға, киберқауіпсіздікке және жасанды интеллектті реттеуге тәсілдерді үйлестіру мүмкіндігін қамтиды. Жоба сонымен қатар электрондық құжаттарды, электрондық қолтаңбаларды және цифрлық сәйкестендіру құралдарын өзара тану үшін жағдайлар жасауды көздейді. Бұл бизнес үшін әкімшілік және құқықтық кедергілерді азайтып, цифрлық қызметтерді трансшекаралық ұсынуды жеңілдетуі керек.

«Біздің мақсатымыз - реттеудің тағы бір деңгейін құру емес. Біз Орталық Азия елдері арасында цифрлық көпірлер салуымыз керек. Егер электрондық құжаттар, цифрлық сәйкестендіру, деректерді басқару ережелері және жасанды интеллект тәсілдері өзара үйлесімді болса, технологиялық компаниялардың аймақ бойынша кеңеюі айтарлықтай оңай болады», - деді «TechnoWomen» үкіметтік емес ұйымының басқарма төрайымы Азиза Шужеева.

Адамдар алгоритмдерден жоғары

Дөңгелек үстелде ұсынылатын екінші маңызды бастама - Орталық Азияда жасанды интеллектті жауапкершілікпен пайдаланудың этикалық кодексінің жобасы. Құжатта бес ел үшін жасанды интеллектті пайдаланудың жалпы этикалық нұсқаулары ұсынылады, сонымен бірге ұлттық заңнаманың басымдығын сақтайды. Кодекс ұсынымдық сипатта болады және ұлттан жоғары жасанды интеллект реттеушісін құруды немесе жасанды интеллект жүйелерін міндетті түрде сертификаттауды немесе аккредиттеуді көздемейді.

Жоба қарапайым қағидаға негізделген: технология адамның шешім қабылдауына көмектесе алады, бірақ ол адамның жауапкершілігін алмастырмауы керек.

Егер шешім адам құқықтары мен мүдделеріне айтарлықтай әсер етсе, оны тек алгоритм арқылы қабылдауға болмайды. Адамның жасанды интеллектпен өзара әрекеттесіп жатқанын білу, нәтиженің нақты түсіндірмесін алу және мәселені адами қарауды сұрау құқығын бекіту ұсынылады.

Жобада сондай-ақ қолайсыз тәжірибелердің ең аз тізімі анықталған: жасанды интеллектті адамдарды зиянды манипуляциялау үшін пайдалану, балалар мен басқа топтардың осалдығын пайдалану, кемсітушілік тәжірибелер, жеке деректерді заңсыз пайдалану және алаяқтық немесе зиян келтіру мақсатында синтетикалық мазмұн жасау.

Жасанды интеллект Орталық Азия тілдерін түсінуі керек.

Кодексте Орталық Азия үшін ерекше маңызды мәселеге: тілдік және мәдени әртүрлілікке ерекше назар аударылады.

Ол жасанды интеллект қызметтерінің сапасы пайдаланушы тілінен тәуелсіз болуын қамтамасыз ету үшін аймақтық тілдік ресурстар мен деректер жиынтығын әзірлеуді ұсынады. Бұл заманауи жасанды интеллект жүйелерінің қазақ, қырғыз, өзбек, тәжік, түрікмен және аймақтың басқа тілдерімен тиімді жұмыс істей алатын жағдайлар жасауды талап етеді.

Кодексте сондай-ақ алгоритмдік кемсітушіліктен қорғау, гендерлік теңдікті қолдау және әйелдердің жасанды интеллект жүйелерін әзірлеуге, енгізуге және бағалауға көбірек қатысуы қарастырылған. Технологияның балаларға, қарттарға, мүгедектерге және ауылдық жерлердегі тұрғындарға әсеріне де ерекше назар аударылады.

Талқылаулардан нақты аймақтық шешімдерге дейін

Дөңгелек үстелге қатысушылар тек тұжырымдамалық құжаттарды ғана емес, сонымен қатар мемлекетаралық ынтымақтастықтың негізін құра алатын нақты бизнес ұсыныстарын да талқылайды.

Ұсынылған тетіктердің бірі - мемлекеттік және жеке секторлар арасындағы диалог үшін тұрақты аймақтық платформа құру, осылайша цифрландыру және жасанды интеллект саласындағы жаңа ережелерді әзірлеу кезеңіндегі бизнестермен талқылауға болады.

Тағы бір бағыт - жаһандық технологиялық компаниялармен, бұлт провайдерлерімен, телекоммуникация операторларымен және инвесторлармен диалогты нығайту. Мақсат - Орталық Азиядағы ірі көлемді инвестицияларға қазіргі уақытта кедергі келтіретін реттеуші және инфрақұрылымдық кедергілерді түсіну.

Біртұтас технологиялық аймақ ретіндегі Орталық Азия

Жұмыс тобының ұйымдастырушылары мен қатысушылары дөңгелек үстел нәтижелері 2027 жылға арналған B5+1 аймақтық бизнес күн тәртібін одан әрі әзірлеуде пайдаланылады деп үміттенеді. Ұзақ мерзімді перспективада міндет жеке реттеуші бастамаларға қарағанда әлдеқайда кең.

Мақсат - Астанада, Ташкентте, Бішкекте, Душанбеде немесе Ашхабадта құрылған стартап немесе технологиялық компания көршілес елдерді нөлден бастап дамытуға болатын бес жаңа нарық ретінде емес, өз бизнесін кеңейту үшін бірыңғай кеңістік ретінде қарастыра алатындай жағдай жасау.

«Бүгінде Орталық Азия әлемнің басқа аймақтарымен технология, инвестиция және адами капитал үшін бәсекелеседі. Жеке алғанда, біздің нарықтарымыз салыстырмалы түрде шағын. Бірлесіп, біз халықаралық технологиялық бизнеске мүлдем басқа ауқымды ұсына аламыз. Сондықтан, аймақтың цифрландыруының келесі кезеңі енді әрбір жеке елдің цифрландыруы ғана емес. Бұл біздің цифрлық экономикаларымыздың үйлесімділігі».

«Орталық Азия елдерінің цифрлық күн тәртібіне интеграциясы» атты дөңгелек үстел 2026 жылдың 28 қыркүйегінде Астанада өтті және Орталық Азия елдерінің бизнес қауымдастықтарының өкілдерін, кәсіпкерлерді, IT және жасанды интеллект қауымдастығын, сарапшыларды және мемлекеттік қызметкерлерді жинады.

Оның негізгі хабарламасы - Орталық Азия технология мен инвестиция үшін бес бөлек цифрлық нарық ретінде емес, біртұтас, өзара байланысты технологиялық аймақ ретінде бәсекелесе алады.

Mezgil.kz