Су – тіршіліктің көзі ғана емес, мемлекеттің тұрақты дамуының кепілі. Бүгінде әлемде климаттың өзгеруі, халық санының артуы және трансшекаралық өзендерге түсетін қысым салдарынан су тапшылығы жаһандық қауіпсіздік мәселесіне айналып отыр. Осындай жағдайда Қазақстан халықаралық қауымдастыққа су ресурстарын тиімді басқаруға бағытталған жаңа бастамалар ұсынып, су дипломатиясының белсенді қатысушысы ретінде танылып келеді.
(Сурет ЖИ арқылы жасалды)
Біріккен Ұлттар Ұйымының мәліметіне сәйкес, бүгінде әлемде 2,2 миллиард адам ауыз суға толық қол жеткізе алмауда. Ал 2050 жылға қарай әлем халқының жартысынан астамы су тапшылығы сезілетін аймақтарда өмір сүруі мүмкін.
Қазақстан үшін бұл мәселе ерекше өзекті. Елдегі су ресурстарының шамамен 60 пайызы көрші мемлекеттерден келетін трансшекаралық өзендер арқылы қалыптасады. Сондықтан су қауіпсіздігі тек экологиялық емес, ұлттық және өңірлік қауіпсіздік мәселесіне айналып отыр.
Осыны ескерген Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымын құру бастамасын ұсынды. Жаңа ұйымның негізгі мақсаты – мемлекеттердің су ресурстарын басқарудағы ынтымақтастығын күшейту, климат өзгерісінің салдарын азайту және суға байланысты туындайтын жанжалдардың алдын алу. Бұл ұсыныс халықаралық сарапшылар тарапынан өзекті бастама ретінде бағалануда.
Қазақстан бастамамен ғана шектелмей, нақты жұмыстарды да жүзеге асырып келеді. 2025 жылы Жапония Үкіметі мен БҰҰ Даму бағдарламасының қолдауымен елімізде 2 миллион АҚШ долларына бағаланған су тасқынына төзімділікті арттыру жобасы іске қосылды. Жоба бөгеттердің қауіпсіздігін күшейтіп, су апаттарының зардабын азайтуға бағытталған. Сонымен қатар Қазақстанда халықты таза ауыз сумен қамту деңгейі жылдан жылға өсіп келеді.
Сарапшылардың пікірінше, алдағы жылдары су мәселесі мұнай мен газдан кем түспейтін стратегиялық ресурсқа айналады. Сондықтан Қазақстанның халықаралық деңгейдегі су қауіпсіздігі жөніндегі бастамалары елдің сыртқы саяси беделін арттырып қана қоймай, Орталық Азиядағы тұрақтылықты сақтауға да ықпал етеді.
Mezgil.kz
