Кез келген мемлекеттің өркениеттілігі экономикалық өсіммен ғана емес, қоғамның әлсіз топтарына деген көзқарасымен де өлшенеді. Ерекше қажеттіліктері бар азаматтардың білім алып, еңбек етіп, қоғамдық өмірге белсенді араласуына жасалған жағдай – әлеуметтік саясаттың шынайы көрсеткіші. Қазақстан соңғы жылдары осы бағыттағы жұмыстарды жүйелі түрде күшейтіп, инклюзивті қоғам қалыптастыруға нақты қадамдар жасап келеді.
(Сурет ЖИ арқылы жасалды)
Бүгінде елімізде 724 мыңнан астам ерекше қажеттілігі бар азамат тұрады. Оның ішінде 109 мыңнан астамы – балалар. Бұл – мыңдаған отбасының күнделікті тұрмысымен, үмітімен және болашағымен тығыз байланысты мәселе. Сондықтан мемлекет әлеуметтік қолдауды тек жәрдемақы төлеумен шектемей, адамдардың толыққанды өмір сүруіне мүмкіндік беретін кешенді жүйені дамытуға басымдық беріп отыр.
Соңғы жылдары инклюзивті білім беру саласында елеулі өзгерістер байқалады. Бұрын ерекше білімді қажет ететін балалардың көбі арнайы мекемелерде ғана оқуға мәжбүр болса, қазір жалпы білім беретін мектептерде инклюзивті сыныптардың саны көбейіп келеді. Арнайы педагогтер, логопедтер мен психологтердің жұмысы күшейіп, оқу орындары қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуде. Мемлекеттік жоспар бойынша 2030 жылға дейін мектептердің 80 пайызы ерекше білім беру қажеттілігі бар балалар үшін толық бейімделмек. Бұл – балалардың қатарластарымен бірге білім алып, өз әлеуетін еркін дамытуына жол ашатын маңызды қадам.
Еңбек нарығында да оң өзгерістер байқалады. Көптеген кәсіпорындар ерекше қажеттіліктері бар азаматтарды жұмысқа қабылдауға қызығушылық таныта бастады. Заңнамада жұмыс берушілерге арналған арнайы квоталардың енгізілуі де осы үрдіске серпін берді. Былтыр жұмыспен қамту шараларына 20 мыңнан астам азамат тартылып, еңбекке қабілетті ерекше қажеттілігі бар адамдардың 106 мыңнан астамы тұрақты жұмыспен қамтылды. Бұл тек табыс табу мүмкіндігі ғана емес, адамның қоғамдағы өз орнын сезінуіне ықпал ететін маңызды фактор.
Қолжетімді орта қалыптастыру ісі де қарқын алып келеді. Соңғы жылдары еліміздің түкпір-түкпірінде мектептер, емханалар, халыққа қызмет көрсету орталықтары, мәдениет және спорт нысандары ерекше қажеттілігі бар азаматтарға бейімделіп жатыр. Биылдың өзінде 27 мыңнан астам әлеуметтік және қоғамдық нысанға пандустар, тактильді жолақтар, арнайы көтергіш құрылғылар орнатылып, олардың кедергісіз қызмет алуына жағдай жасалды. Бұл көрсеткіш алдағы жылдары одан әрі ұлғая түспек.
Оңалту қызметтерінің сапасы да жаңа деңгейге көтерілді. Заманауи құралдардың енгізілуі мен инновациялық әдістердің қолданылуы көптеген баланың денсаулығын жақсартуға мүмкіндік берді. Мәселен, «Қазақстан халқына» қоғамдық қоры жүзеге асырған жобалардың нәтижесінде жүздеген бала жаңа буындағы оңалту құрылғыларын пайдаланып, олардың 361-інің денсаулығында оң өзгеріс байқалды.
Әлеуметтік қолдау көлемі де тұрақты түрде артып келеді. Биыл мүгедектік бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы 6,5 пайызға өсіп, оны алушылар саны 552 мыңнан асты. Бұл азаматтардың күнделікті қажеттіліктерін өтеуге және өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған маңызды шешімдердің бірі болды.
Дегенмен, ең үлкен өзгеріс сандарда емес, қоғамдық санада байқалады. Бұрын ерекше қажеттіліктері бар адамдар көбіне әлеуметтік қолдауға мұқтаж жандар ретінде қабылданса, бүгінде олар табысты кәсіпкер, спортшы, ұстаз, өнерпаз, мемлекеттік қызметкер ретінде танылып келеді. Олар халықаралық жарыстарда ел намысын қорғап, бизнес бастап, ғылыми жобаларға қатысып, қоғамның толыққанды мүшесі екенін күн сайын дәлелдеуде.
Инклюзивті қоғам бір күнде қалыптаспайды. Ол әрбір қолжетімді мектептен, әрбір жұмыс орнынан, әрбір бейімделген қоғамдық ғимараттан басталады. Қазақстан осы бағыттағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастырып келеді. Әрине, шешімін күткен мәселелер әлі де бар. Дегенмен бүгінгі нәтижелер мемлекет пен қоғамның ортақ күш-жігері дұрыс бағытта екенін көрсетеді. Өйткені өркениетті елдің басты байлығы – табиғи ресурсы емес, әрбір азаматына тең мүмкіндік бере алатын қоғамы.
Mezgil.kz
