Қоғам болғаннан кейін оның әртүрлі топтардан тұратыны, әркімнің өз орны мен рөлі бар екені белгілі. Осы ортақ шаңырақтың астында өмір сүріп жатқан азаматтарымыздың ішінде ерекше күтімді немесе қолдауды қажет ететін жандар да бар.

(Сурет: nur.kz)

Бүгінгі таңда еліміз бойынша мүгедектігі бар азаматтардың саны 750 мыңнан асып жығылады. Оның ішінде 630 мыңнан астамы ересектер болса, 120 мыңға жуығы 18 жасқа дейінгі жеткіншектер. Бұл сандар тек статистикалық көрсеткіш емес, бұл әрқайсысының тағдыры, арманы мен мақсаты бар адамдардың өмірі. Осы орайда, қоғамдағы ынтымақтастық рухын қалыптастыру, ерекше қажеттіліктері бар адамдарға құрметпен қарау – барша азаматтың өзара құрмет және теңдік құндылықтарын бекітуінің басты кепілі.

Алматы секілді алып шаһар, мегаполис – еліміздің экономикалық қана емес, мәдени және еңбек ресурстарының орталығы. Қаланың қарбаласына, дамуына үлес қосу үшін әр өңірден, тіпті шетелден де жандар ағылып келеді. Осындай үлкен шоғырлану кезінде қоғамның барлық санаттағы адамдарын тең дәрежеде қамту, әлеуметтік тұрғыдан қолдау көрсету – қала басшылығы мен қоғамның басты міндеттерінің біріне айналып отыр. Мүмкіндігі шектеулі жандарды қоғамға толыққанды интеграциялау, олардың өмір сүру сапасын жақсарту – тек мемлекеттік органның ғана емес, әрбір азаматтың міндеті.

Қазіргі таңда елімізде инклюзияны дамыту, мүгедектігі бар азаматтарды оңалту және жұмысқа орналастыру бойынша ауқымды бастамалар қолға алынуда. Әсіресе Алматы қаласында бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізіліп жатыр. Осындай игі бастамалардың қатарында «Ten Qogam» орталығының қызметін ерекше атап өтуге болады. Орталық мүмкіндігі шектеулі азаматтарды әлеуметтендіруге, олардың қоғамдық өмірге еркін араласуына барынша жағдай жасауда. Сонымен қатар, Әлеуметтік қызметтер үйі де қаланың әр ауданында өз филиалдарын ашып, көмекті мұқтаж жандарға жақындата түсуде. Мұндай орталықтардың желісін кеңейту, олардың халыққа қолжетімді болуы – қоғамдағы теңсіздікті жоюдың басты қадамы.

Мұндай санаттағы азаматтарға қолдау көрсетудің маңызы өте зор. Ең бірінші кезекте, бұл – адамның өзіне деген сенімін ояту. Көптеген жандар орталықтар арқылы жаңа мамандық меңгеріп, жұмысқа орналасып, қоғамның белсенді мүшесі атануда. Екіншіден, бұл патерналистік көзқарастан арылуға, масылдық пиғылды жоюға септігін тигізеді. Әрбір азамат өзінің еңбегімен қаланың, елдің дамуына үлес қоса алатынын сезінгенде ғана толыққанды азаматтық қоғам қалыптасады. Үшіншіден, бұл – қоғамдағы өзара ынтымақтастық пен құрмет рухын орнықтырудың құралы. Ерекше қажеттілігі бар адамдарға құрметпен қарау – тәрбие мен мәдениеттің өлшемі. Бұл тұрғыда ақпараттық сүйемелдеу мен түсіндіру жұмыстарының орны ерекше. Жұртшылыққа мүгедектігі бар жандардың да тең құқылы екенін, олардың әлеуетін ашуға әрқайсымыз атсалысуымыз керек екенін ұғындыру өте маңызды.

Осы жұмыстардың жүйелі жүруіне Алматы қаласының Азаматтық орталығы да айтарлықтай үлес қосып келеді. 2018 жылы Ішкі саясат басқармасының қолдауымен құрылған бұл ұйым азаматтық бастамалардың түйіскен жері іспетті. Орталықтың басты мақсаты – қала тұрғындарының әлеуметтік мәселелерді шешуге белсенді араласуын қолдау және азаматтық қоғам институттарының тұрақтылығын арттыру. Ол үшін ҮЕҰ мен халықаралық ұйымдар, мемлекеттік органдар арасында жедел ақпарат алмасу орнатылған.

Азаматтық орталық қызметінің аясы өте кең. Олар бірыңғай қор базасын жүргізеді, үкіметтік емес ұйымдарға әдістемелік және ақпараттық көмек көрсетеді. Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс, гранттар мен жобалар бойынша консультациялық жұмыстар да осында атқарылады. Орталық қоғамның әлеуметтік мәселелеріне бей-жай қарамайтын, қаланың әл-ауқатын жақсартуға дайын әрбір азаматқа қол ұшын созуға дайын. Мүмкіндігі шектеулі жандардың құқықтарын қорғау, оларды ақпараттық тұрғыдан сүйемелдеу, оларға қатысты стереотиптерді жою – Азаматтық орталықтың күн тәртібіндегі негізгі мәселелерінің бірі.

Сондай-ақ, Азаматтық орталық кез келген белсенді азаматқа өз жобасын ұсынуға, мемлекеттік гранттарға қатысуға жол ашып береді. Бұл дегеніміз – әлеуметтік бастамалардың ауқымы кеңейіп, мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған жаңа әлеуметтік қызметтер мен оңалту орталықтарының көбейе түсуіне негіз болады. Қаланың әр ауданындағы филиалдардың жұмысын үйлестіру, ақпараттық ашықтықты қамтамасыз ету – орталықтың тұрақты міндеті. Олардың қолдауымен бүгінде талай ҮЕҰ мүгедектігі бар жандарға арналған  білім беру және басқа да қызметтер жүзеге асыруда.

Қорыта айтқанда, Алматыда атқарылып жатқан бұл шаралардың барлығы – бір ғана мақсатқа, яғни әрбір адамның қадір-қасиеті жоғары бағаланатын, мүмкіндіктері тең қоғам құруға бағытталған. Әлеуметтік орталықтардың көбеюі, қолдау бағдарламаларының жетілуі және азаматтық қоғамның белсенділігі – біздің дұрыс бағытта келе жатқанымыздың белгісі. Қоғамдағы әрбір адамның, қандай да бір физикалық шектеуі болса да, өз орны бар екенін және оларға көрсетілген әрбір қолдаудың еліміздің жарқын болашағы үшін маңызды екенін ұмытпауымыз керек. Біз бірге болсақ қана – күштіміз. Мүмкіндігі шектеулі азаматтарымыздың өмір сүру сапасын жақсарту – бұл жай ғана міндет емес, бұл – біздің адами парызымыз. Осы орайдағы әрбір игі қадам, әрбір жаңа ашылған орталық, әрбір қолдау көрсетілген азамат – болашаққа деген сеніміміздің нышаны. Мұндай жұмыстар алдағы уақытта да өз жалғасын тауып, Алматы қаласы ерекше қажеттілігі бар жандар үшін ең қолайлы әрі қамқорлыққа толы қалаға айнала беретініне сенімдіміз. Бұл тек қала басшылығының емес, бүкіл қоғамның ортақ жеңісі болмақ.

Әлеуметтік инклюзияның негізі – жай ғана пандустар салу немесе жәрдемақы тағайындау емес, ең бастысы – олардың қоғамдағы орнын бекітіп, өзін бағалы сезінуіне мүмкіндік беру. Алматы қаласы осы бағыттағы көшбасшылықты сақтап, жаңа технологияларды, заманауи оңалту әдістерін енгізіп, ерекше жандардың арман-мақсаттарына жетуіне барлық жағдайды жасай бермек. Осы жолда жасалып жатқан барлық қадамдар – өркениетті қоғамның басты белгісі.

Алматы қаласының Азаматтық орталығы мен мемлекеттік құрылымдардың ынтымақтастығы, сондай-ақ қоғамның жанашырлығы мүгедектігі бар азаматтардың өміріндегі көптеген кедергілерді жоюға бағытталған. Біз бәріміз теңбіз, бәріміз бір қоғамның бөлшегіміз. Осы қарапайым шындықты түсінгенде ғана біз еңселі ел, кемел қоғам бола аламыз. Әрбір азаматтың өзіне деген сенімін ояту, олардың қоғамдық процестерге еркін араласуын қамтамасыз ету – біздің ортақ жауапкершілігіміз бен парызымыз.

Алматыдағы осындай әлеуметтік қолдау шараларының тоқтаусыз дамуы, азаматтардың өз бастамаларына қолдау табуы, орталықтардың қызмет көрсету сапасының артуы – қоғамның әлеуметтік әл-ауқатын жақсартудың кепілі. Бұл – тек бүгінгі күннің емес, болашақтың игілігі. Сондықтан, ерекше қажеттілігі бар жандарды қолдау – біздің мемлекеттігіміздің негізгі бағыттарының бірі болып қала береді.

Mezgil.kz